«Հանձնառու մարդը» - Հարցազրույց Արա ԹՈՌԱՆՅԱՆԻ հետ

Դիանա Ստեփանյանի և Բելլա Շահնազարյանի հոդվածը նվիրված է հարցազրույցին ֆրանսահայ Nouvelles d'Arménie ամսագրի գլխավոր խմբագիր Արա Թորանյանի հետ, որը վերցվել է հրատարակության խմբագրությունում՝ Փարիզի արվարձան Իսի-լը-Մուլինոյում։ Նյութը բացահայտում է ֆրանս-հայկական մամուլի ստեղծման պատմությունը, սփյուռքի ներգրավված գործչի անձնական ուղին և նրա վկայությունները հայ ազատագրական շարժման ականավոր դեմքերի մասին։

Ներածություն և մեթոդաբանություն
Հրապարակումը կառուցված է որպես կառուցվածքային հարցազրույց՝ ընդգրկելով մի քանի թեմատիկ բլոկ. ամսագրի պատմությունը, նրա խմբագրական քաղաքականությունը, Արա Թորանյանի կենսագրությունը, նրա անձնական ծանոթությունը Մոնթե Մելքոնյանի հետ, ինչպես նաև Հայաստան և Ղարաբաղ կատարած այցելության տպավորությունները։

Ամսագրի պատմությունը և հայեցակարգը
Զրուցակիցը պատմում է, որ հրատարակությունը ծնունդ է առել «Հայ Դատ»-ի ակտիվիստների միջավայրից և ASALA-ին մերձ «Հայ պայքար» ամսագրից։ 1993 թվականին նպատակադրվել է.
• ֆրանսահայերին ծանոթացնել հետխորհրդային Հայաստանին,
• աջակցել ազգային արթնացմանը,
• մասնակցել դեռևս 1970-ականներից սկսված և Ղարաբաղյան պատերազմի ընթացքում շարունակված պայքարին։
Նշվում է ամսագրի սկզբունքային անկախությունը կուսակցություններից և միավորումներից՝ պահպանելով հայ ժողովրդի շահերի սեփական հայեցակարգը։

Հրատարակության թեմատիկան և հասարակական դերը
Արա Թորանյանը նկարագրում է ամսագրի բաժինները՝ նորություններ, ռեպորտաժներ Հայաստանից, Ղարաբաղից և Ջավախքից, նյութեր Ֆրանսիայում սփյուռքի կյանքի մասին։ Ընդգծվում է հրատարակության դերը Ֆրանսիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման (2001) պայքարում և դրա ժխտումը քրեականացնելու արշավում։ Նշվում է ամսագրի քաղաքական կշիռը, այդ թվում՝ Ֆրանսիայի Հանրապետության նախագահի հետ հարցազրույցը։

Անձնական ուղին և ակտիվիզմը
Բացահայտվում է խմբագրի կենսագրությունը՝ որպես սփյուռքի երրորդ սերնդի ներկայացուցչի, որի նախնիները վերապրել են Ցեղասպանությունը։ Նշվում է նրա մասնակցությունը ASALA-ի քաղաքական թևին 1970-ականներին և սեփական գործունեության ընկալումը որպես ժողովրդի իրավունքների համար պայքարի շարունակություն։

Մոնթե Մելքոնյանի հիշատակին
Հարցազրույցի զգալի մասը նվիրված է հայ զինված շարժման առաջնորդներից մեկի մասին անձնական հուշերին։ Զրուցակիցը նրան բնութագրում է որպես անսովոր, բազմակողմանիորեն օժտված անհատականություն, բերում է ծանոթության դրվագներ, Ֆրանսիայում ձերբակալվելուց հետո նրա պաշտպանությանը մասնակցելու փաստը և գնահատում է ASALA-ի 1983 թվականի պառակտումը որպես Մելքոնյանի՝ խաղաղ բնակչության դեմ բռնության դեմ ունեցած սկզբունքային դիրքորոշման հետևանք։

Հայաստանից և Ղարաբաղից ստացված տպավորությունները
Նշվում է ազգային ինքնության բնականությունը Հայաստանում, երիտասարդ սերնդի հանդեպ հույսերը և միաժամանակ հասարակության մեջ «համերաշխության ռեֆլեքսների» անբավարար զարգացումը, ներառյալ ղարաբաղյան պատերազմի վետերանների մոռացումը։

Հոդվածի հիմնական եզրահանգումն այն է, որ Nouvelles d'Arménie ամսագրով ներկայացված ֆրանսահայ մամուլի գործունեությունը միավորում է լրագրողական մասնագիտական անկախությունը գիտակցված քաղաքացիական և ազգային ներգրավվածության հետ, իսկ խմբագրի անձնական պատմությունը ցույց է տալիս Հայոց ցեղասպանության ճանաչման համար պայքարող սերունդների և սփյուռքի ժամանակակից ինքնության միջև անընդհատ կապի գոյությունը։