«Գլոբալացումը և մենք»
Կարեն Ագեկյանի և Րաֆֆայել Արզումանյանի «Գլոբալացումը և մենք» հոդվածը նվիրված է գլոբալացման երևույթի և դրա հայ հասարակության վրա ունեցած պրոյեկցիայի իմաստավորմանը՝ լայն քննարկման համատեքստում, որին մասնակցել են փիլիսոփաներ, պատմաբաններ և հասարակական գործիչներ հայկական սփյուռքի ու սփռվածության տարբեր երկրներից։
Ներածություն և մեթոդաբանություն
Նյութը հանդիսանում է հանգամանալից կոլեկտիվ զրույցի սղագրություն, որի մասնակիցները՝ Կ. Ագեկյան, Ռ. Արզումանյան, Ա. Մելիքյան, Լ. Միքայելյան, Թ. Սավվիդիս (Հոֆման), Վ. Աբաջյան, Ա. Սկակով, դիտարկում են գլոբալացումը ոչ որպես վերացական տեսական կատեգորիա, այլ առօրյա կյանքի կոնկրետ օրինակների միջոցով՝ սկսած Երևանում և Մինսկում դրսի գովազդի երևույթից։
Հիմնական դրույթ. գովազդը որպես գլոբալացման ցուցիչ
Ելնելով երևանյան գովազդում ոչ հայկական դեմքերի գերակշռության մասնավոր դիտարկումից՝ քննարկման մասնակիցները ձևակերպում են ավելի ընդհանուր թեզ.
- հետինդուստրիալ հասարակությունում գովազդը դադարում է լինել վաճառքի գործիք և դառնում ինքնաբավ նշան, «բրենդ»;
- «երրորդ աշխարհի» երկրներում ավելցուկային գովազդն իրականացնում է այլ գործառույթ՝ փոխհատուցում է գլոբալացված աշխարհում ծայրամասայնության և «երկրորդականության» զգացողությունը;
- գլոբալ հաջողության տեսողական խորհրդանիշների ավելցուկայնությունը հակասական կերպով ուժեղացնում է սեփական մարգինալության զգացումը։
Գլոբալացման պատմական հեռանկարը
Հետագայում քննարկումն անցնում է ժամանակակից գլոբալացման գործընթացների եզակիության հարցին։ Բերվում են պատմական զուգահեռներ՝ հելլենիզմ, Հռոմեական կայսրություն, Օսմանյան և Ռուսական կայսրություններ, իսլամական աշխարհ՝ որպես գլոբալ միավորման նախկին ձևեր։ Նշվում է, որ.
- նախկին կայսրություններն ազգային պետությունների դարաշրջանից շատ առաջ միավորել են տարբեր ժողովուրդներ ընդհանուր իրավական և մշակութային համակարգի շրջանակներում՝ լինելով «գլոբալ»;
- խորհրդային ապազգայնացման նախագիծը մեկնաբանվում է որպես գլոբալացման արմատական տարբերակ, որը հետխորհրդային տարածքը հատկապես խոցելի է դարձրել գլոբալացման նոր մարտահրավերների առջև;
- ժամանակակից գլոբալացումն առանձնանում է ոչ այնքան որակապես, որքան պատմական գործընթացների ընդգրկման մասշտաբով և ընթացքի արագությամբ։
Քննարկում գործընթացի էության մասին
Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գլոբալացման բնույթի և ուղղվածության հարցին. արդյոք այն օբյեկտիվ ինքնաբուխ գործընթա՞ց է, թե՞ կառավարվող նախագիծ։ Ձևակերպվում են այլընտրանքային դիրքորոշումներ՝ «ֆրագմենտացիայի» և «գլոկալացման» որպես օբյեկտիվ, հակասական միտումների գաղափարից մինչև այն թեզը, որ գլոբալացումը նպատակաուղղված ավերում է ավանդական կապերը անհատի, ընտանիքի և ազգի «մոլեկուլային» մակարդակում։
Եզրակացություն
Քննարկման հիմնական եզրահանգումն այն դրույթն է, որ ժամանակակից գլոբալացման սկզբունքորեն նոր և եզակի պարամետրը դրա ուղղակի դիմումն է առանձին անհատին, որը դուրս է քաշվում ավանդական սոցիալական կառույցներից և ընդգրկվում հաղորդակցության նոր ձևերի մեջ՝ շրջանցելով պատմականորեն ձևավորված սոցիալականացման մեխանիզմները։ Հենց այս հանգամանքն է, մասնակիցների կարծիքով, հայ աշխարհից պահանջում գլոբալացման մարտահրավերին սեփական, պատմականորեն հիմնավորված պատասխան մշակել։
Խոսակցություն այն մասին, թե ինչն է իսկապես նոր այսօրվա գլոբալացման մեջ, և ինչը կրկնում է կայսերական միավորման նախորդ ալիքները, ինչպես նաև՝ ինչ է դա նշանակում հայկական աշխարհի համար։
Անհատի ատոմացումը՝ գլոբալացման սահմանը