«Արցախի հովիվը» - Հարցազրույց Պարգև ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ հետ

Հոդվածը հանդիսանում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգև Մարտիրոսյանի հետ հարցազրույց, որը վերցված է նրա նստավայրում՝ Շուշիում, և նվիրված է Եկեղեցու դերին հայ ժողովրդի ազգային ինքնության պահպանման գործում, Արցախի հոգևոր վերածննդին և հայրենիքում ու սփյուռքում Հայությանն սպասող մարտահրավերներին։

Եկեղեցու առաքելությունը և ազգային ինքնությունը

Առաքեպիսկոպոսը ձևակերպում է Եկեղեցու անփոփոխ առաքելությունը՝ «տանել Ավետարանի լույսը, փրկել մարդուն» և ընդգծում նրա գլխավոր դերը հայ ինքնության պահպանման գործում 1700 տարիների ընթացքում, Եկեղեցին համեմատելով մայրի հետ, որը հոգում է ժողովրդի կենցաղն ու ավանդույթները՝ անկախ տարբեր երկրներում այս ծառայության կոնկրետ ձևից։

Եկեղեցին գլոբալացման պայմաններում

Զրուցակիցը նշում է պատմական համատեքստի փոփոխությունը. եթե հարյուր տարի առաջ Եկեղեցին մարտնչում էր ժողովրդի ֆիզիկական գոյության համար, ապա այսօր, երբ գոյություն ունի պետականություն, հիմնական մարտահրավեր է դառնում գլոբալացումը, որը սպառնում է ազգային դիմագծին։ Այս մարտահրավերին տրվող կոնկրետ պատասխանների թվում են՝

• հայ հոգևոր երաժշտության (շարականների) վերածնունդը, որը արգելված էր խորհրդային ժամանակաշրջանում,
• հոգևոր երգիչների մրցույթներ և գյուղական դպրոցներում երեխաների ուսուցում եկեղեցական երգեցողությանը,
• սեփական FM ռադիոկայանի աշխատանք,
• ազգային ավանդական տոների (Վարդավառ, Համբարձում) վերածնունդ։

Կադրերի հարցը և հոգևոր կրթություն

Մարտիրոսյանը փիքսում է քահանաների սուր պակասը (15-ը 270 գյուղերի համար) և հայտնում Գանձասարի վանքում հոգևոր ճեմարանի բացման ծրագրերի մասին։ Առանձին ուշադրություն է դարձված կրոնուսուցման հարցին՝ որպես պատարագի ընկալման հիմք, մինչդեռ ընդգծվում է անթույլատրելիությունը պատարագի թարգմանության գրաբարից ժամանակակից լեզուներին. փոխարենը առաջարկվում է զուգահեռ տեքստերի հրատարակում։

Հոգևոր վտանգները և միջեկեղեցական երկխոսությունը

Հիմնական վտանգ է կոչվում հավատի «ջերմ» վերաբերմունքը, ինչպես նաև գլոբալացումը, սփյուռքում ձուլումը և տոտալիտար աղանդների գործունեությունը։ Այլ քրիստոնեական Եկեղեցիների հետ երկխոսության հարցում առաքեպիսկոպոսը հիշատակում է Ներսես Շնորհալու բանաձևը՝ «Միություն հանուն հիմնականի, ամենակողմանի սեր, ազատություն երկրորդական հարցերում»։

Արցախի վերականգնումը որպես հոգևոր կենտրոն

Առանձին բաժին նվիրված է վանքերի և տաճարների վերականգնման ծրագրին (Գտչավանք, Դադիվանք, Հակոբավանք և այլն), ինչպես նաև այն գաղափարին, որ Շուշին կդառնա Հայության հոգևոր մայրաքաղաք, մինչև իսկ ԼՂՀ մայրաքաղաքի փոխադրումը այնտեղ։

Հարցազրույցի հանգուցային եզրակացությունն այն է, որ Եկեղեցու առաքելությունը և ժողովրդի առաքելությունը անլուծելիորեն կապված են. հայկական լեգենդար նախահայր Հայկի նման, հայը կանչված է լինել «հոգու անհաղթ մարտիկ», գիտակցաբար կրելով պատմական և հոգևոր պատասխանատվությունը՝ արդարացնելով այն պատիվը, որը ընկել է հայ ժողովրդին որպես քրիստոնեությունն առաջինը ընդունած պետությանը։