«Կրթության միջոցով զարգացում» - Հարցազրույց Դավիթ ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ հետ

Կարեն Աղեկյանի հոդվածը նվիրված է «Այբ» կրթական հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Դավիթ Սահակյանի հետ հարցազրույցին, որում բացվում է հիմնադրամի փիլիսոփայությունը և գործունեության գործնական մեխանիզմները, որոնք միտված են հայկական կրթության համակարգային զարգացմանն որպես հասարակական փոխակերպման գործիք:

Ներածություն և կենսագրական համատեքստ

Նյութին նախորդում է Դավիթ Սահակյանի կենսագրական տեղեկանքը՝ Երևանի ֆիզմաթ դպրոցի շրջանավարտ, կառավարման և կազմակերպչական զարգացման մասնագետ, «Այբ» հիմնադրամի ստեղծման ակունքներում կանգնած 2006 թվականից և նրա գործադիր տնօրենի պաշտոնը 2009 թվականից զբաղեցնող:

Հանգուցային դրույթ. ուժերի համակենտրոնացումը և «օջախների» սկզբունքը

Հարցազրույցի կենտրոնական միտքն է հիմնադրամի հրաժարումը լայնածավալ պետական նախաձեռնություններից՝ ի նպաստ կրթության վրա կենտրոնացման, որպես աճի կետ, որը կարող է «վարակել» ողջ հասարակությանը դրական օրինակով: Սահակյանը ձևակերպում է օրինակելի մոդելների ստեղծման սկզբունքը.

• ցուցադրական լաբորատորիայի ստեղծում Երևանի ֆիզմաթ դպրոցում, որպես փորձի տարածման մոդել;
• նմանատիպ նախագծերի նախաձեռնում այլ դպրոցներում (Քաջարան, Չեխովի անվան դպրոց) ֆինանսավորման հայթայթման և տեխնիկական աջակցության միջոցով;
• հույսը դրական օրինակով «վարակելու» վրա, հրահանգային ներդրման փոխարեն:

Համայնքը որպես արժեք

Առանձին ուշադրություն է դարձված հիմնադրամի կառուցվածքին՝ ակումբի (կրթության միջոցով հասուն դարձած մարդկանց համայնքի) և հիմնադրամի (ծրագրերի իրագործողի) համադրությանը: Ընդգծվում է համայնքի օրգանական աճի սկզբունքը, հետագա սերունդներին անշահախնդիր օգնության տրամադրումը և կրթական գործընթացը առանձին անհատների, պետության կամ բիզնեսի դիկտատից պաշտպանելը՝ մասնակիցների թվի մասշտաբավորման միջոցով:

Ազգայինը և գլոբալը կրթության մեջ

Սահակյանը հանում է հակասությունը գլոբալ մրցունակության և ազգային ինքնության միջև, պնդելով, որ անհատի զարգացումն ամեն ժամանակ տեղի է ունենում համայնքների միջոցով, և ազգային սկիզբը կարող է դառնալ նման համայնքի ձգողական ուժ, այլ ոչ թե հնացած արգելք: Այս մտքի պատկերումն է ծրագրի շրջանավարտի պատմությունը, ով ընդունվել է Սթենֆորդ առանց հիմնադրամի հանդեպ որևիցե պարտավորեցնող պայմանների:

Ուսումնական նյութեր և համեմատությունը որպես զարգացման նախապայման

Առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում հիմնադրամի թարգմանական աշխատանքի նկարագրությունը՝ աշխարհի լավագույն դասագրքերի հայերեն հարմարեցումը (այդ թվում՝ Սավչենկոյի խնդրագիրքը) առանց միասնական կրթական մոդելի (IB, AP, A Level) հետ կապվածության: Զարգացման հանգուցային գործիք է կոչվում համեմատության համար նյութի տրամադրումը, քանի որ, Սահակյանի կարծիքով, զարգացում առանց համեմատության գոյություն չունի:

Եզրակացություն

Հարցազրույցի եզրափակիչ թեզն այն է, որ հայկական կրթության խնդիրների աղբյուրը հասարակության մոտ կրթության՝ որպես կոնկրետ պահանջներ ներկայացնող արտադրանքի, հանդեպ քննադատական վերաբերմունքի բացակայությունն է: Նման պահանջի ձևավորումը հնարավոր է միայն համեմատության պրակտիկայի միջոցով՝ մրցույթներ, օլիմպիադաներ, բաց հարթակներ,— որը «Այբ» հիմնադրամը հետևողականորեն ինստիտուցիոնալացնում է, դպրոցներին և հասարակությանը թողնելով այլընտրանքների ինքնուրույն ընտրության իրավունքը: