«Որոշելու է մեզ» - Կարեն ԱՂԵԿՅԱՆ, Հրաչյա ԱՐԶՈՒՄԱՆՅԱՆ

Կարեն Աղեկյանի և Ռաչյա Արզումանյանի «Որոշելու ենք մենք» հոդվածը նվիրված է հայկական սոցիումի հասարակական-քաղաքական արձագանքի վերլուծությանը՝ Կովկասում 2008 թվականի հոկտեմբերյան իրադարձություններից հետո տարածաշրջանային գործընթացների կտրուկ արագացման կապակցությամբ, ինչպես նաև հայկական և արտասահմանյան փորձագիտական համայնքում այս արձագանքի բնույթի շուրջ ծավալված բանավեճին։

Ներածություն և մեթոդաբանություն
Հեղինակները ելնում են այն թեզից, որ տարածաշրջանում քաղաքական գործընթացների արագացումը մասնակիցներից խլում է «նուրբ խաղ» վարելու և իրական դրդապատճառները քողարկելու հնարավորությունը՝ միաժամանակ մերկացնելով կայուն ազգային քաղաքական արժեքները, որոնք կայունության պայմաններում մնում են լատենտ, սակայն դրսևորվում են սպառնալիքի աճի ժամանակ։ Հոդվածի մեթոդաբանական հենարանն է մի շարք քաղաքագետների և հրապարակախոսների արտահայտությունների քննադատական վերլուծությունը, որոնք հայ հասարակության մոբիլիզացիան բնութագրել են որպես «խուճապ» և «հիստերիա»։

Առանցքային դրույթ
Աշխատանքի կենտրոնական թեզն այն է, որ Արցախի ճակատագրի հանդեպ հասարակական մտահոգությունը մարգինալ կամ արհեստականորեն ուռճացված երևույթ չէ, այլ Հայկական աշխարհի կոլեկտիվ կամքի օրինաչափ արտահայտություն, որն արձագանքում է կոնկրետ քաղաքական ազդանշաններին՝ տարածքային զիջումներ թույլատրող տարածաշրջանային նախաձեռնություններին և հայտարարություններին։

Փաստարկում. քննադատական թեզերի վերլուծություն
Հեղինակները հետևողականորեն հերքում են հասարակական ակտիվության վարկաբեկման փորձերը.

• «մշտական ներհայկական խուճապի» մեջ մեղադրանքները մեկնաբանվում են որպես օրինական քաղաքացիական դիրքորոշումն արժեզրկելու միջոց.
• բողոքի տրամադրությունները բացառապես ընդդիմությանը կամ արտաքին «գունավոր» նախագծերին վերագրելու փորձերը մերժվում են որպես պարզեցում, որը անտեսում է հայրենասիրական մոբիլիզացիայի ինքնուրույն, արտակուսակցական բնույթը.
• նշվում է անհամաչափություն. հայ հասարակությանը դիմադրելով միասնականացված հակահայկական դիրքորոշման՝ նրանից պահանջվում է պասիվություն և «բուսական գոյություն», ինչը թուլացնում է հենց հայկական պետականության բանակցային դիրքերը։

Ազգային դիրքորոշում և ԼՂՀ կարգավիճակ
Առանձին տեղ է հատկացվում հայկական պետականության վերահսկողության տակ գտնվող տարածքների անձեռնմխելիության և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության՝ գոյություն ունեցող սահմաններում ունեցած կարգավիճակի, որպես XXI դարի քաղաքական իրողության, որը ենթակա չէ շուկայացման, հաստատմանը։ Ընդգծվում է, որ ցանկացած զիջում, ներառյալ հետաձգված հանրաքվեի գաղափարը, կրում է ճակատագրական հետևանքների վտանգ ոչ միայն Արցախի, այլև ողջ Հայկական աշխարհի համար։

Քաղաքակրթական չափում
Հեղինակները առանձին ուշադրություն են դարձնում այն փաստին, որ Հայկական աշխարհի նկատմամբ անկիրառելի են «սպասարկման կենտրոն» կամ «ֆիրմա» կատեգորիաները, որոնք ղեկավարվում են մենեջմենթի տրամաբանությամբ և տնտեսական նպատակահարմարությամբ, սահմանելով այն որպես ինքնատիպ քաղաքակրթություն՝ արժեքների սեփական համակարգով, որտեղ Հայկական Հողն հանդես է գալիս որպես բարձրագույն կարգի բացարձակ արժեք։

Եզրակացություն
Հոդվածի հիմնական եզրահանգումը ձևակերպվում է որպես անվերապահ սկզբունք՝ «Ոչ մի թիզ հող», որը ընկալվում է ոչ որպես քաղաքական գործիք կամ ներքին քաղաքական կոնյունկտուրայի առարկա, այլ որպես ազգային ինքնագիտակցության մշտական, ժամանակից անկախ հիմք, որը ենթակա չէ վերանայման Realpolitik-ի նկատառումների կամ տարածաշրջանային վերակազմավորման նախագծերի ճնշման ներքո։