«Քայլ դեպի երազանք» - հարցազրույց Քրիստինա Գալստյան-Աղուջյանի հետ

Դիանա Ստեփանյանի հոդվածը նվիրված է Քրիստինա Գալստյան-Աղուջյանի հետ հարցազրույցին. նա փարիզյան «Երազ» հայկական պարի դպրոցի և խմբի հիմնադիրն է, պարուսույցը և գեղարվեստական ղեկավարը, խումբը գործում է Ալֆորվիլ արվարձանում 2000 թվականից։

Ներածություն և համատեքստ. Նյութը բացվում է զրույցին նախորդող խմբի փորձի նկարագրությամբ և ընդգծում կենդանի երաժշտության (դհոլ) և մասնակիցների բարձր կենտրոնացվածության մթնոլորտը՝ ամենափոքր պարողներից մինչև հիմնական կազմ։ Նշվում է, որ խումբն արդեն նվաճել է ֆրանսիական հանդիսատեսի ճանաչումը և պատրաստվում է միջազգային հյուրախաղերի։

Ստեղծագործական հայեցակարգ. Հարցազրույցի առանցքային դրույթը վերաբերում է Քրիստինա Գալստյան-Աղուջյանի գեղարվեստական մեթոդին.

• հրաժարում պարերի զուտ ֆոլկլորային ցուցադրումից՝ հօգուտ թատերական պատումի;
• ձգտում պահպանելու հայկական պարի ազգագրական արմատները (գյուղական պարաքայլերն ու շարժումները)՝ միաժամանակ հեղինակային վերաիմաստավորմամբ;
• հայ ժողովրդի պատմության վրա «Արևմուտքից հայացքի» ձևավորում՝ պայմանավորված արտագաղթի անձնական փորձով (18 տարի Հայաստանում, 18 տարի Ֆրանսիայում)։

«Հայաստանի բույրերը» ներկայացումը. Զրույցի առանձին բաժինը նվիրված է խմբի գլխավոր բեմադրությանը, որը կառուցվել է ոչ թե նախապես գրված սցենարով, այլ հաջորդաբար՝ «պատկեր առ պատկեր»։ Սյուժեն անցնում է մի քանի փուլերով՝ հայերի կյանքը մինչև Ցեղասպանությունը, տեղահանությունը, սփյուռքի ժամանակակից կյանքն Արևմուտքում։ Պարուսույցը ներկայացումը բնութագրում է որպես սեփական ճակատագրի և ժողովրդի հավաքական հիշողության «հայելի»։

Ստեղծագործական կապեր և համագործակցություն. Հիշատակվում է հայ հայտնի պարուսույցներ Ազատ Ղարիբյանի, Վանուշ Խանամիրյանի, Նորայր Մեհրաբյանի, Աննա Կարապետյանի, ինչպես նաև տարազների նկարչուհի Ռուբինա Հովհաննիսյանի մասնակցությունը։ Առանձին նշվում է թատերական ռեժիսոր Սիմոն Աբկարյանի ազդեցությունը խմբի ղեկավարի բեմական մոտեցման վրա։

Կենսագրական համատեքստ. Ներկայացվում է հերոսուհու ուղին՝ 1988 թվականին երկրաշարժից հետո Հայաստանից արտագաղթից, Սորբոնում և Cours Florent դերասանական դասընթացներում ուսումնառության միջով մինչև «Երազ» դպրոցի ստեղծումը և հետագայում լիարժեք խմբի ձևավորումը (75 արտիստ, դպրոցի 160 աշակերտ)։

Նվաճումներ և հեռանկարներ. Հատուկ տեղ է հատկացված Ֆրանսիայում Հայաստանի տարվա շրջանակում «Օլիմպիա» համերգասրահում խմբի ելույթին, որն անվանվում է կոլեկտիվի ստեղծագործական ուղու գագաթնակետ։ Ծրագրերի թվում են եվրոպական և համաշխարհային հյուրախաղերը, ինչպես նաև սեփական պարի թատրոնի ստեղծումը։

Հարցազրույցի առանցքային եզրահանգումն այն է, որ «Երազ» խմբի հաջողությունը կառուցված է հայկական պարի ազգամշակութային արմատների պահպանման և ժամանակակից թատերական լեզվի համադրության վրա, ինչը թույլ է տալիս փոխանցել հայ ժողովրդի պատմական հիշողությունը թե՛ սփյուռքին, թե՛ եվրոպական լայն հանդիսատեսին։