«Մոմ Սերբիայի համար» - Հարցազրույց Բաբկեն ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ հետ

**«Մոմ՝ Սերբիայի համար» հոդվածը նվիրված է հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ և սերբագետ Բաբկեն Սիմոնյանի հետ հարցազրույցին, որտեղ բացվում է սերբական մշակույթի, գրականության և պատմության ուսումնասիրության և տարածման բազմամյա փորձը, ինչպես նաև հայ-սերբական հոգևոր և ստեղծագործական կապերի ձևավորման անձնական պատմությունը։

Ներածություն և համատեքստ
Հրապարակումը սկսվում է Բաբկեն Սիմոնյանի կենսագրական տեղեկանքով՝ նա յոթ բանաստեղծական և հրապարակախոսական գրքերի, շուրջ 700 հրապարակումների և սերբական գրականության հայերեն բազմաթիվ թարգմանությունների հեղինակ է։ Նշվում է նրա դերը որպես հայ-սերբական մշակութային կապերի առաջին ուսումնասիրող (1975 թվականից), Հայաստանի գրողների միության պաշտոնական ներկայացուցիչ Սերբիայում, «Սվետի Սավա» մրցանակի դափնեկիր և Սերբիայի մշակութային-լուսավորական միության «Ոսկե կրծքանշանի» կրող։

Սերբիայի հանդեպ սերի ձևավորումը
Հարցազրույցում մանրամասն ներկայացվում է հերոսի ուղին՝ երկրի հետ «անտիպ» ծանոթությունից՝ դպրոցական պատմության դասի և հարավսլավական էստրադայի միջոցով, մինչև սերբերենի պրոֆեսիոնալ ուսումնասիրություն և Հարավսլավիա առաջին ուղևորությունը 1982 թվականին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձված՝

• Լենինգրադի սերբագիտական դպրոցի և ուսուցչուհի Իրինա Արբուզովայի դերին,
• Բելգրադում կենսագործունեության վեցամյա ժամանակահատվածին (1993–1998 թթ.),
• Բելգրադի և Կոսովոյի մշակութային հուշարձաններից ստացած անձնական տպավորություններին։

Կենտրոնական դրույթ. պատմական ճակատագրերի նմանությունը
Հարցազրույցի կենտրոնական թեզը հայ և սերբ պատմական ճակատագրերի խորքային ընդհանրության մասին միտքն է՝ նվաճողների դեմ մղված պայքարի փորձի, կորսված սրբավանքների հիշատակի (Վան և Կոսովո), ազգային ողբերգության պոետական ապրումի միջոցով։ Օրինակ է ծառայում «Բալկանյան հրդեհների միջով» գրքի շնորհանդեսի դրվագը, որը սերբական հանդիսատեսի մոտ հուզական արձագանք է առաջացրել։

Ազգային բնավորություն և ավանդույթներ
Զրույցի էական մասը նվիրված է սերբական կենցաղի և մտածելակերպի նկարագրությանը՝

• «Կրսնա սլավա» սովորույթին և ժիտո ծիսական ուտեստի պատրաստմանը,
• պոեզիայի պաշտամունքին և գեղարվեստական խոսքի հանդեպ ակնածանքին,
• հուզականության, հյուրընկալության և հոգու կայունության համադրությանը,
• անհատականությանը, որը միավորվում է հայրենիքին սպառնացող վտանգի առաջ։

Անձնական կապեր և հոգևոր ժառանգություն
Առանձին տեղ են գրավում սերբական մշակույթի ականավոր գործիչների հետ հանդիպումների հիշողությունները՝ Դեսանկա Մաքսիմովիչ, պատրիարք Պավլե, ինչպես նաև ստեղծագործական միջավայրից մտերիմ ընկերների ցանկը, որոնք, հեղինակի կարծիքով, մարմնավորում են սերբ ժողովրդի բնորոշ գծերը։

Եզրակացություն
Հարցազրույցի հիմնական եզրակացությունը Հայաստանի և Սերբիայի միջև անխզելի հոգևոր կապի հաստատումն է, որը հիմնված է պատմական փորձությունների, պոետական աշխարհընկալման և ազգային հիշողության ընդհանրության վրա։ Բաբկեն Սիմոնյանի անձնական ճակատագիրը հանդես է գալիս որպես այս կապի կենդանի մարմնացում. բանաստեղծն ինքն իրեն անվանում է «երկու հայրենիքի» տիրակալ, իսկ իր ստեղծագործությունը և թարգմանչական գործունեությունը դիտում է որպես երկու ժողովուրդների մշակութային մերձեցման անշահախնդիր առաքելություն։