«Յուրաքանչյուր հայի մեջ խառնված է սպիտակը և սևը» - Հարցազրույց եպիսկոպոս Միքայել Աջափահյանի հետ
Հոդվածի ամփոփում
№2 (23) համարում առանց հեղինակի նշման հրապարակված հոդվածը նվիրված է Հայ Առաքելական Եկեղեցու Շիրակի թեմի առաջնորդ եպիսկոպոս Միքայել Աջապահյանի հետ հարցազրույցին, որտեղ բացահայտվում են ինչպես հիերարքի կենսագրությունը, այնպես էլ նրա աստվածաբանական ու եկեղեցական-քաղաքական հայացքները։
Կենսագրություն և ծագում
Նյութը սկսվում է եպիսկոպոս Միքայելի (աշխարհում՝ Գևորգ Աջապահյան) կենսագրության մանրամասն շարադրանքով. նա ծնվել է 1963 թվականին Գյումրիում՝ հայրենադարձների ընտանիքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա հոգևոր կրթությանը՝ Գևորգյան ճեմարանից մինչև Հռոմում մագիստրոսական ուսումը, ինչպես նաև աշխատանքային ուղուն՝ 1988 թվականին ձեռնադրվելուց մինչև 2001 թվականին Շիրակի թեմի եպիսկոպոս ընտրվելը։ Առանձնապես նշվում է հարցազրուցավարի պատկանելությունը Աջապահյանների հայտնի տոհմին, որի ներկայացուցիչները 135 տարի զբաղեցրել են Կիլիկիո Կաթողիկոսական Աթոռը Սսում՝ ներառյալ մի քանի նահատակների և կաթողիկոսների։
Հարցազրույցի հիմնական թեմատիկ բլոկները
Հետագայում հոդվածը կառուցված է զրույցում բարձրացված հիմնական հարցերի շուրջ.
- Վանականություն և վանական կյանք — եպիսկոպոսը պնդում է, որ վանական ավանդույթի վերածնունդն անհնար է արհեստական ճանապարհով և պետք է տեղի ունենա որպես ժողովրդի հոգևոր վերելքի բնական պատասխան.
- Էկումենիզմ — մեկնաբանվում է որպես Եկեղեցիների եղբայրական համագործակցություն՝ առանց միաձուլման և ենթարկվելու, յուրաքանչյուր դավանանքի ինքնատիպության պահպանմամբ.
- Հարաբերությունները հին արևելյան Եկեղեցիների հետ — բնութագրվում են որպես միասնության օրինակ՝ եկեղեցական անկախության պահպանմամբ.
- Էջմիածնի և Կիլիկիո Կաթողիկոսությունների փոխհարաբերությունները — եպիսկոպոսը կանխատեսում է Կիլիկիո Կաթողիկոսության բնական գոյության դադարեցում՝ Լիբանանի հայկական սփյուռքի ժողովրդագրական սպառման հետևանքով, սակայն ընդգծում է այս կառույցի արհեստական վերացման անհրաժեշտության բացակայությունը.
- Հոգևորականների աստվածաբանական կրթությունն արտերկրում — գնահատվում է որպես ՀԱԵ դավանանքը հարստացնող, այլ ոչ թե սպառնացող գործոն.
- Պատարագի լեզվի հարցը — եպիսկոպոսը հանդես է գալիս Պատարագը գրաբարից աշխարհաբարի թարգմանելու դեմ՝ վկայակոչելով Կաթոլիկ Եկեղեցու բացասական փորձը Երկրորդ Վատիկանյան ժողովից հետո, և պնդում է գրաբարի՝ որպես մշակութային ժառանգության տարրի պահպանման անհրաժեշտության վրա, ի տարբերություն քարոզների և արարողությունների տեքստերի, որոնք պետք է կատարվեն ժամանակակից լեզվով.
- Ժամանակակից Հայ Եկեղեցու վիճակը — եպիսկոպոսը մատնանշում է Ցեղասպանության և խորհրդային բռնաճնշումների աղետալի հետևանքները հոգևորականության և եկեղեցական գույքի համար՝ պնդելով, որ վերականգնված Եկեղեցու փաստացի տարիքը չի գերազանցում քսան տարին։
Հիմնական եզրակացություն
Եպիսկոպոս Միքայել Աջապահյանի եզրափակիչ դիրքորոշումն այն է, որ Հայ Եկեղեցին պետք է պահպանի հավատարմությունը ավանդույթին՝ միաժամանակ բաց լինելով աստվածաբանական երկխոսության համար, և նրա գլխավոր խնդիրը մնում է ժողովրդի հոգևոր ծառայությունը, այլ ոչ թե մեխանիկական հարմարվողականությունը արտաքին հանգամանքներին կամ պարզեցման պահանջներին։
Հարցազրույց այն մասին, թե ինչպես է Շիրակի թեմի առաջնորդը հասկանում միանձնությունը, էկումենիզմը, Կիլիկիո Կաթողիկոսության ճակատագիրը և պատարագային լեզվի հարցը՝ Հայ Եկեղեցու պատմական ուղու լույսի ներքո:
Ավանդույթը որպես բացություն