«Հավատա ինքդ քեզ՝ հակառակ Տիեզերքին» (շարունակություն) - հարցազրույց Արթուր ԻՇԽԱՆՅԱՆԻ հետ
Ներածություն և մեթոդաբանություն
Նյութը կառուցված է որպես ուղղակի շարունակություն գիտնականի հետ ունեցած զրույցի, որը հանդիսացել է գիտության պաշտպանության ֆեյսբուքյան կամպանիայի նախաձեռնողներից մեկը։ Զրուցակիցը մանրամասն վերականգնում է իշխանության դեմ դիմադրության ժամանակագրությունը՝ բերելով երկու կողմերի կոնկրետ փաստարկները և դրանց ստուգման արդյունքները։
Հակամարտության ժամանակագրություն և բովանդակություն
Իշխանյանը նկարագրում է պայքարի եռամյա ընթացքը.
- գիտության ֆինանսավորումը բարեփոխելու ուղիների վերաբերյալ գիտական հանրության մեջ առաջին խորհրդակցությունները,
- Facebook-ինիցիատիվի ստեղծումը, հարյուրավոր վերլուծական հոդվածների հրապարակումը,
- խորհրդարանի, կուսակցությունների ներկայացուցիչների, նախագահի և վարչապետի հետ բազմաթիվ հանդիպումները,
- իշխանության կողմից ներկայացվող կեղծ փաստարկների գիտական հանրության կողմից համակարգված հերքումը։
Կառավարության փաստարկները և դրանց վերլուծությունը
Առանձին ուշադրություն է դարձված իշխանության հայեցակարգային փաստարկների ձևափոխմանը՝ բարոյախրատական մեղադրանքներից («իսկական գիտնականը փող չպետք է քննարկի») մինչև գիտության «անարդյունավետությանը», անձնակազմի կրճատմանը, Երևանում ինստիտուտների միավորմանն ու Գիտությունների ազգային ակադեմիայի վերացմանն ամեն ինչի բեռը գցելու փորձեր։ Իշխանյանը մանրամասն վերլուծում է յուրաքանչյուր թեզիս.
- հայկական գիտության արդյունավետությունը հաստատված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի զեկույցներով,
- անձնակազմի հետագա կրճատումը կկործանի լաբորատորիաները,
- ինստիտուտների «օպտիմիզացումն» իրականում կնշանակի շենքերի և տարածքների վաճառք,
- Ակադեմիայի կողմից գումարների «ուտվելու» մասին առասպելը հերքվում է ակադեմիկոսների թվի հաշվարկներով։
Շարժման ձեռքբերումները
Գիտնականն ընդգծում է կամպանիայի կոնկրետ արդյունքները՝ գիտական հայտերի արտաքին փորձագիտության մասին օրենքի ընդունումը առաջին ընթերցմամբ, «Հայաստանի գիտության զարգացման 2020 թվականի ուղղություններով ռազմավարությունը» իրականացնող կառավարական հանձնաժողովի ստեղծումը, պատգամավորական խմբակցությունների կողմից պահանջների աջակցությունը։
«Երիտասարդ գիտնականի ամբիոն» երևույթը
Հարցազրույցի առանձին բաժինը նվիրված է շուրջ 140 երիտասարդ հետազոտողների հրապարակային ելույթների շարքին, որոնց թվում կան մրցանակակիրներ, ի թիվս որոնց՝ Ջակոմո Լուիջի Չամիչյանի անունով հիմնադրված մրցանակի դափնեկիրները։ Ընդգծվում է, որ շարժման մասնակիցները հայկական գիտության ամենահեռանկարային ներկայացուցիչներից են, որոնց մեծ մասն ունեցել է Արևմուտքում աշխատելու փորձ։
Շարժման կազմակերպչական սկզբունքը
Իշխանյանը բացահայտում է ֆորմալացումից հրաժարվելու գիտակցված ռազմավարությունը՝ ղեկավար խմբի բացակայությունը, պաշտոնյաների հետ հանդիպումների ժամանակ մասնակիցների ռոտացիան, ստորագրված փաստաթղթերի բացակայությունը կամպանիայի զգալի բյուջեի պայմաններում։ Այսպիսի «անամորֵն» կառույցը նկարագրվում է որպես պաշտպանական մեխանիզմ իշխանության կողմից կազմակերպված կառույցների վրա ազդելու սովորական մեթոդների դեմ։
Եզրակացություն
Հոդվածի հանգուցային եզրահանգումն այն է, որ քաղաքացիական բողոքի ապակենտրոնացված, ոչ ֆորմալացված մոդելը դարձել է գիտական հանրության պաշտպանության արդյունավետ գործիք. շարժմանն հաջողվել է կանխել Գիտությունների ազգային ակադեմիայի կործանման փորձերը, հասնել օրենսդրական փոփոխությունների և ինստիտուցիոնալ տեղաշարժերի՝ միաժամանակ պահպանելով լիակատար անկախություն քաղաքական և վարչական վերահսկողության լծակներից։
Զրույցի շարունակությունը Արթուր Իշխանյանի հետ՝ հայ երիտասարդ գիտնականների գիտության համար արդար ֆինանսավորման համար մղած եռամյա պայքարի մասին և այն մասին, թե ինչպես էր այս պայքարը կազմակերպված ներսից։
Անձևությունը որպես պաշտպանական ստրատեգիա