«Երեխաների դաստիարակություն» - Կլոր սեղան

«Կլոր սեղանի» մասնակիցների՝ Կարեն Աղեկյանի, Հրաչյա Արզումանյանի, Կարեն Ռուսինյանի, Տիգրան Թավադյանի, Ալեքսանդր Հերոնյանի, Վրեժ Աթաբեկյանի և Արտակ Ավետյանի կարծիքները միավորող հոդվածը նվիրված է հայկական ոգով երեխաների դաստիարակության խնդրին՝ ինչպես հենց Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքի պայմաններում:

Ներածություն և մեթոդաբանություն
Նյութը հայ սփյուռքի ներկայացուցիչների (Գերմանիա, Կանադա, Լատվիա, Ռուսաստան) և ամսագրի խմբագրության ընդարձակ քննարկումն է, որոնց միավորում է ընդհանուր թեման՝ երեխայի ազգային ինքնության ձևավորումը ընտանեկան դաստիարակության միջոցով: Քննարկումը կառուցված է մասնակիցների հայրության անձնական փորձի հիման վրա և հնարավորություն է տալիս համադրելու հայրենասիրական դաստիարակության տեսական և գործնական մոտեցումները:

Հիմնական դրույթ
Քննարկման կենտրոնական թեզն այն է, որ երեխայի ծնունդը սփյուռքահայի համար դառնում է ազգային պատասխանատվության սրված գիտակցման և պատմական հայրենիքի նշանակության վերագնահատման պահ: Հայաստանը ընկալվում է ոչ թե որպես վերացական խորհրդանիշ, այլ որպես իրական «ամրոց», անվտանգության երաշխավոր՝ ամեն մեկի համար, ով իրեն հայ է զգում՝ անկախ քաղաքացիությունից:

Քննարկման թեմատիկ ուղղությունները
Մասնակիցները առանձնացնում են դաստիարակության մի քանի հիմնական կողմեր.

• Մեթոդների երկընտրանք՝ նպատակաուղղված, հեղինակավոր դաստիարակություն versus երեխայի «ազատ զարգացում». առաջարկվում է «փոխլրացման սկզբունքը», որը միավորում է երկու մոտեցումները:
• Ընտանիքի՝ որպես դաստիարակության առաջնային միջավայրի դերը, հատկապես կարևոր երեխայի կյանքի առաջին երեք տարիներին, որոնք որոշիչ են անհատականության հոգեբանական ձևավորման համար:
• Լեզուն՝ որպես ազգային ինքնազգացողության հիմնարար գործիք, ոչ միայն հաղորդակցման միջոց, այլև աշխարհընկալման եղանակ:
• Ավանդական հայկական ընտանիքի (գերդաստանի) փոխակերպումը արդյունաբերական հասարակության ազդեցության տակ, որը հանգեցրել է ավագ սերնդի դաստիարակչական դերի թուլացմանը և ծնողների պատասխանատվության աճին:
• Երեխային ազգային մշակութային միջավայրին՝ հայկական միջոցառումներին, եկեղեցուն, երաժշտությանը, գրականությանը հաղորդակից դարձնելու անհրաժեշտությունը՝ ապրելու երկրի հասարակության մեջ ինտեգրման և ձուլման հասկացությունների միջև սահման անցկացնելով:

Գործնական առաջարկություններ
Մասնակիցները միակարծիք են, որ ծնողների համար հարմար ռազմավարությունները (դաստիարակության ամբողջական հանձնումը սփյուռքային կառույցներին կամ «թող ինքն որոշի, երբ մեծանա» սկզբունքը) հիմքում սխալ են: Արդյունավետ դաստիարակությունը պահանջում է ծնողի մշտական անձնական մասնակցություն, որը համեմատվում է կապով լեռնագնացության պատկերի հետ՝ երեխայի հետ համատեղ շարժում և նրա զարգացմանը հարմարվում:

Եզրակացություն
«Կլոր սեղանի» հիմնական եզրահանգումն այն է, որ սփյուռքահայ երեխայի ազգային դաստիարակությունը խորապես անհատական գործընթաց է, որը պահանջում է ընտանիքի համակարգված, սակայն ճկուն ջանքեր: Հենց ընտանիքն է, այլ ոչ թե արտաքին կառույցները, ճանաչվում որպես հայկական ինքնության, լեզվի և պատմական հայրենիքի հետ կապի՝ նոր սերնդին փոխանցման վճռորոշ ատյան: