ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆԵՐԸ, ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԸ ԷՄԵՐՋԵՆՏ ԴԱՐԱՇՐՋԱՆՈՒՄ
05․05․2026
Արզումանյան Հրաչյա
Հոդվածում հետազոտվում են «էմերջենտ դարաշրջանի» բնորոշ գծերը՝ խորը գլոբալ տրանսֆորմացիաների մի շրջան, որը փոխում է այնպիսի սոցիալական ինստիտուտների հիմնարար օրինաչափությունները (պատերնները), ինչպիսիք են ընտանիքը, պետությունը և համաշխարհային քաղաքական համակարգը: Որպես հոդվածի առանցքային վերլուծական գործիք ծառայում է Ջեյմս Ռոզենաուի «ֆրագմեգրացիայի» հայեցակարգը, որն արտացոլում է հասարակական կյանքի բոլոր մակարդակներում միաժամանակ ընթացող ինտեգրման և ֆրագմենտացման (մասնատման) գործընթացների բարդ փոխազդեցությունը: Դիտարկվում է անցումը հիերարխիկորեն կառուցված «հումանիտար» մշակույթից դեպի պատահականության հիման վրա ձևավորվող «մոզաիկ մշակույթին», ինչն արագացել է տեղեկատվական-հաղորդակցական հեղափոխության և էլեկտրոնային ԶԼՄ-ների տարածման հետևանքով: Վերլուծվում է ազգային պետության տեսակարար կշռի նվազումը և դրան զուգահեռ իշխանության նոր «ոլորտների» (SOA) առաջացումը, որոնք գործում են ավանդական պետական սահմաններից վեր և դրանց ներսում:
Հոդվածի երկրորդ մասը նվիրված է 21-րդ դարում անվտանգային միջավայրի տրանսֆորմացիային. հետազոտվում է, թե ինչպես է անսահման տեղեկատվական տարածության ձևավորումը վերակառուցում ազգային հզորության կառուցվածքը և աշխարհաքաղաքական մրցակցությունը: Եզրափակիչ մասում դիտարկվում են մշակույթի տեխնոլոգիականացումը, «տեխնոպոլիայի» սպառնալիքները հանրային ազատության համար, ինչպես նաև այն հնարավորություններն ու ռիսկերը, որոնք ցանցային հասարակությունը բերում է ապագա սոցիալական կարգի համար: Որպես եզրակացություն՝ հիմնավորվում է անցման անհրաժեշտությունը դեպի ոչ գծայնության և բարդ մտածողության պարադիգմին՝ որպես համարժեք ինտելեկտուալ պատասխան նոր դարաշրջանի համատարած անորոշությանը:
Բանալի բառեր: էմերջենտ դարաշրջան, գլոբալացում, ֆրագմեգրացիա, մոզաիկ մշակույթ, տեղեկատվական տարածություն, ազգային հզորություն, տեխնոպոլիա, սոցիալական կարգ, անվտանգային միջավայր, ազգային պետություն, իշխանության ոլորտներ, ինքնակազմակերպում, ցանցային հասարակություն:
Առնչվող հրապարակումներ
«ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԱՐԵՎԵԼՔԻ և ԱՐԵՎՄՈՒՏՔԻ ՔԱՂԱՔԱԿՐԹԱԿԱՆ ԽԱՉՄԵՐՈՒԿՈՒՄ»
Հոդվածը նվիրված է Հայաստանի պատմության վերլուծությանը՝ քաղաքագետ Սարո Սարոյանի առաջարկած քաղաքակրթական մոտեցման պրիզմայով։ Գրախոսության հեղինակն ընդգծում է նման մեթոդի կարևորությունը, քանի որ այն դուրս է բերում հայ պատմագրությունը իզոլյացիոնիզմից (մեկուսացվածությունից՝ «մեր պատմությունը բացառիկ է») և վերադարձնում այն համաշխարհային պատմության կենդանի համատեքստ։ Հայաստանի ձևավորումը դիտարկվում է Կառլ Յասպերսի «Առանցքային ժամանակաշրջանի» հայեցակարգի միջոցով։
WEAPONIZED INFORMATION AND NARRATIVES ON THE SOUTH CAUCASUS LANDSCAPES OF NARRATIVES
The article by H. V. Arzumananyan is devoted to one of the most acute problems of the modern informational and strategic environment — the use of information and narratives as weapons (weaponized information, weaponized narratives).